Het Dogepaleis, de route zaal voor zaal

De volgorde van het bezoek

• Begane grond: Museo dell'Opera en binnenplaats.
• Verdieping van de loggia's: de zalen van de magistraturen (Censori, Avogaria, Scrigno, Milizia da Mar).
• Tweede verdieping: Atrio Quadrato, Quattro Porte, Anticollegio, Collegio, Senato, Consiglio dei Dieci, Bussola; van hier naar de Wapenzaal.
• Eerste verdieping, afdalend vanuit de Wapenzaal: Liagò, Quarantia Civil Vecchia, Sala del Guariento, Maggior Consiglio, Scrutinio, Quadreria.
• Prigioni Nuove, via de Brug der Zuchten.

Museo dell'Opera

Hier worden de originele kapitelen van de zuilengang en de loggia bewaard. Vanaf 1875 werden bij een grote restauratie 42 oude, kwetsbare kapitelen door kopieën vervangen; de gerestaureerde originelen staan in zes zalen. Daaronder is het kapiteel van de Ambachten; achter in een van de zalen ligt de bovendorpel van de Porta della Carta met de naam van Bartolomeo Bon.

De binnenplaats en de loggia's

Als je via de Porta del Frumento binnenkomt, sta je aan de oudste kant, in het zuiden; links de vleugel aan de Piazzetta, rechts de renaissancevleugel. Achteraan de Scala dei Giganti van Antonio Rizzo, de oude erezingang, met de Mars en de Neptunus van Sansovino (1565), symbolen van de macht van Venetië op land en op zee. Aan de overkant de Scala dei Censori (1525): hier begint nu de klim.

Langs de loggia's zie je in de muur van de renaissancevleugel de leeuwenmuilen: vanaf het eind van de zestiende eeuw kon je daarin aangiften van misdaden of wanbeheer stoppen. De toegang tot de Scala d'Oro wordt geflankeerd door de beeldgroepen van Tiziano Aspetti, Atlas en Hercules.

De zalen op de verdieping van de loggia's

• Sala dei Censori: magistratuur opgericht in 1517, twee censoren zonder rechterlijke macht maar met moreel gezag.
• Avogaria de Comun: drie magistraten, met wortels in de twaalfde eeuw, bewakers van de wettigheid.
• Sala dello Scrigno: hier werden het Gouden Boek, met de geboorten van de patriciërs, en het Zilveren Boek bewaard.
• Milizia da Mar: de magistratuur die de bemanningen van de vloot wierf.

De tweede verdieping: het bestuur

• Atrio Quadrato: voorkamer van de bestuursorganen, met doge Girolamo Priuli op het plafond.
• Sala delle Quattro Porte: doorgangszaal met vier deuren in oosters marmer; aan de muren onder meer doge Antonio Grimani van Titiaan.
• Anticollegio: de wachtkamer voor gezanten die erop wachtten te worden ontvangen.
• Sala del Collegio: hier vergaderden de Savi en de Signoria; decoratie naar ontwerp van Palladio na de brand van 1574 en een plafond van Paolo Veronese.
• Sala del Senato, ook «dei Pregadi» genoemd omdat de doge de leden «verzocht» (pregava) deel te nemen: economie, financiën en buitenlands beleid.
• Sala del Consiglio dei Dieci: de raad die werd opgericht om de samenzwering van 1310 te berechten, en daarna een vast orgaan werd.
• Sala della Bussola: de wachtkamer voor wie door de magistraat was opgeroepen, met het grote houten tochtportaal waarop de Gerechtigheid staat.

Alle zalen van het gerecht waren verticaal met elkaar verbonden: van de Pozzi op de begane grond tot de kamers van de Hoofden van de Consiglio dei Dieci en de Inquisiteurs, die je nu ziet met de Itinerari Segreti.

De Wapenzaal

Vanuit de Bussola ga je naar de Wapenzaal (Armeria), een verzameling die sinds de veertiende eeuw is gedocumenteerd en onder toezicht stond van de Consiglio dei Dieci. In de eerste zaal, die van Gattamelata, staat het harnas dat aan de legeraanvoerder wordt toegeschreven; er is ook een harnas voor een kind (of voor een dwerg?), gevonden op het slagveld van Marignano in 1515.

De eerste verdieping: de Maggior Consiglio

• Liagò: de glazen veranda waar de patriciërs wandelden tijdens de pauzes van de Maggior Consiglio; hier staan de originele beelden van Antonio Rizzo.
• Quarantia Civil Vecchia: een van de drie hoven van beroep, voor civiele zaken in Venetië.
• Sala del Guariento: de resten van het fresco van de Kroning van Maria (1365–1368), geschilderd voor de Maggior Consiglio en beschadigd door de brand van 1577.

Dan de Sala del Maggior Consiglio, 53 bij 25 meter: hier kwam de vergadering van alle Venetiaanse patriciërs bijeen en begon de verkiezing van de doge. Onder het plafond loopt de fries met de portretten van de eerste 76 doges; achter de troon het Paradijs van Tintoretto en zijn werkplaats (1588–1592).

Daarna volgt de Sala dello Scrutinio, in de vijftiende eeuw gebouwd voor de handschriften van Petrarca en Bessarion en vanaf 1532 ook gebruikt voor de verkiezingen; aan de muren de Slag bij Lepanto van Andrea Vicentino en het Laatste Oordeel van Palma il Giovane.

De Quadreria

In de zalen van de Quarantia Criminal, de Sala dei Cuoi en de Magistrato alle Leggi hangen de schilderijen van de Quadreria: de Pietà van Giovanni Bellini (1472), de Leeuw van San Marco van Carpaccio (1516), de Neptunus van Tiepolo en de Vlaamse panelen. Details op de pagina meesterwerken.

Brug der Zuchten en Prigioni Nuove

Vanuit de zaal van de Magistrato alle Leggi leidt een trapje naar de Brug der Zuchten en de Prigioni Nuove, waar elke cel met planken van lariks was bekleed. Alles op de pagina gevangenissen.

En de vertrekken van de doge?

De kamers van de doge, in de vleugel tussen de Rio della Canonica, de Scala d'Oro en de apsis van de basiliek, worden nu gebruikt voor wisselende tijdelijke tentoonstellingen. Daartoe horen de Sala dello Scudo, waar het wapen van Ludovico Manin, de laatste doge, te zien is, en de Sala degli Stucchi met een portret van Hendrik III van Frankrijk.